Yazı Detayı
03 Şubat 2017 - Cuma 21:03 Bu yazı 563 kez okundu
 
“Bu Ülke Koalisyonlardan Çok Çekti!“
Uğur Tabak
 
 

Başkanlık rejimi tartışmalarında en sık kullanılan cümleleri sıralasak herhalde yukarıdaki cümle ve türevleri ilk sırayı alır. Buna göre parlamenter rejim koalisyonlara yol açtığı için problemli ve istikrarı önleyen bir sistem. Başkanlık rejiminde ise yürütme halk tarafından tek kişiye bırakıldığı için ve bu kişi -en az- 5 yıllık kesin bir süre görevde kalacağı için koalisyon çalkantılarına efor harcanmayacak, yürütme organı icraatlarını rahatça yapabilecek.

Peki, gerçekten böyle mi? Yani;

1) Parlamenter rejim gerçekten de otomatik olarak koalisyonlara yol açıp siyasi istikrarı zedeliyor mu?

2) Başkanlık rejimi gerçekten de koalisyonlara imkan vermeyen bir sistem mi?

Bu soruların her birinin cevabı aslında ayrı birer makale konusu. Kısa ve net yanıtlar vermek gerekirse;

1) Parlamenter rejimlerde koalisyon mümkündür. Koalisyon siyasal rejime değil çok partili sistemin mevcudiyetine bağlı. Öte yandan koalisyon otomatik olarak kaos demek değil. Nitekim koalisyonlar Almanya, Belçika, İrlanda başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde yaygın biçimde sağlıklı olarak işlemekte. Bizde geçmiş yıllarda yaşanan bazı olumsuz deneyimler aksi görüş için gerekçe gösterilse de, siyasi krizlerin tek sebebinin koalisyon olmadığını, ekonomik nedenlerin, seçim sisteminin ve parti yapılarındaki demokrasi eksikliğinin esas neden olduğunu söylemek gerekir. Bütün bunlara rağmen son koalisyon tecrübemizde, anayasal tarihimizde oldukça önemli bir yere sahip olan 2001 Anayasa değişikliğinin mecliste 2/3 çoğunlukla gerçekleştirildiğini de önemle not etmek lazım. Koalisyon olasılığının, hem siyasi uzlaşma kültürünün oluşmasına ön ayak olma, hem de meclisin yürütme üzerindeki denetimini tek parti iktidarındakine göre daha etkili kılabilme fonksiyonlarını da unutmamak gerek.

Yasama organının çoğunluğunu bir partinin elde etmesi durumunda ise kendi partisinden oluşan parlamento çoğunluğuna dayanan bir yürütme organı zaten -olağanüstü bir durum yaşanmadıkça- sürekliliğe sahip olacaktır.

2) AK Parti'nin öne sürdüğünün aksine, başkanlık rejimlerinde koalisyonlar mümkün. Şöyle açıklayalım:

Başkanlık rejimi, koalisyonun imkansız olduğu tek parti hegemonyasının (en az üç kere üst üste yasama ve başkanlık seçimlerini kazanan bir tek partinin) söz konusu olduğu Venezuela, Kenya, Nijerya, Gine, Cibuti, Zimbabve gibi ülkelerde yarı otoriter-otoriter özellikte başkancı, hiper başkancı, delegasyoncu diye tabir edilen rejimlere yol açıyor. Kısacası, hakim partinin söz konusu olduğu ülkelerde kuvvetler ayrılığından bahsetmek iyimser kalıyor.

İki partili başkanlık rejimlerine tipik örnek ABD olsa da, Afrika'da Gana da siyasi iktidarın iki parti arasında el değiştirebildiği bir sisteme sahip. Bu ülkelerde koalisyondan genellikle bahsedilmez. ABD sisteminde yasama seçimleri ile başkanlık seçimlerinin farklı zamanlarda yapılmasından kaynaklanan farklı çoğunluklar başkanları -koalisyon niteliğinde olmasa da- işbirliği yapmaya itebiliyor.

Çok partili siyasi sisteme sahip başkanlık rejimiyle yönetilen Şili, Brezilya, Uruguay, Nikaragua, El Salvador gibi Latin Amerika ülkelerinde gerek bakanlıklar için gerekse yasama organı için koalisyonlar kurulabilmekte. Bu kendiliğinden bir problem olmayıp, yalnızca seçmenlerin yarısından fazlasının oyunu ya da parlamentoda çoğunluğu tek başına alabilen bir partinin bulunmamasının doğal bir sonucu. Dahası Brezilya, Şili ve Uruguay gibi bazı ülkelerde, başkanların yetkilerinin aşırılığına rağmen, koalisyon yönetimleri istisnai değil sürekli nitelikte. Zira Latin Amerika ülkelerinde başkanlara verilen yetkilerin fazlalığının koalisyonları teşvik ettiği de söyleniyor. Öte yandan, Arjantin, Peru gibi çok partili bazı ülkelerde başkanlar, sahip oldukları aşırı yetkileri kullanarak otoriter yönetimlere yol açabilmekte.

Sonuç olarak başkanlık rejiminde de koalisyonlar mümkündür ve hatta sıklıkla görülmektedir. Eğer Anayasa değişikliği paketini savunanlar koalisyonları önemli bir değişken olarak görüyorsa, başkanlık rejiminde de özellikle çok partili yapılarda koalisyonların söz konusu olduğunu göz ardı etmemelidir.

 

 

 

 

 
Etiketler: “Bu, Ülke, Koalisyonlardan, Çok, Çekti“
Yorumlar
Bizim Gazete
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
En Çok Okunanlar
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Anketler
Final döneminin sonunda bütünlemeye kalmayacağınıza inanıyor musunuz?
Anketler
Hukuk fakültelerindeki eğitimden memnun musunuz?
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı